Atasözleri ve Deyimler [Arşiv]

Büyük lokma ye (de), büyük söz söyleme.
Büyük başın derdi büyük olur.
Büyük balık, küçük balığı yutar.
Bülbülün çektiği dil (i) belâsıdır.
Bülbülü altın kafese koymuşlar, “ah vatanım” demiş.
Bükemediğin eli öp.
Buğdayın yanında acı ot da sulanır.
Buğdayım var deme ambara girmeyince, oğlum var deme yoksulluğa düşmeyince.
Buğday başak verince orak pahaya çıkar (kıymete biner).
Bugünkü tavuk yarınki kazdan iyidir.
Bugünün işini yarına bırakma.
Bugün bana ise yarın sana.
Böyle gelmiş böyle gider.
Boynuz kulağı geçer (Boynuz kulaktan sonra çıkar ama kulağı geçer).
Boş torba ile at tutulmaz (Boş torbaya eşek gelmez).
Boş gezmekten bedava çalışmak yeğdir.
Boş fıçı çok (fazla) langırdar.
Boş çuval ayakta (dik) durmaz.
Bostan yeşil (gök) iken pazarlığa oturulmaz.
Borç yiğidin kamçısıdır.
Borç uzayınca kalır, dert uzayınca alır.
Borçtan korkan kapısını geniş (büyük) açmaz.
Borçsuz çoban yoksul beyden yeğdir.
Borçlunun yalımı alçak olur.
Borç iyi güne kalmaz.
Bol bol yiyen, bel bel bakar.
Boğaz dokuz (kırk) boğumdur (boğa boğa söyler).
Bitli (kurtlu, çürük) baklanın kör alıcısı olur.
Bir yemem diyenden kork, bir oturmam diyenden.
Bir şeyin önüne bakma, sonuna bak.
Bir sürçen atın başı kesilmez.
Bir sıçrarsın çekirge, iki sıçrarsın çekirge, üçüncüde ele geçersin çekirge.
Bir selâm bin hatır yapar.
Bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır.
Bir kötünün yedi mahalleye zararı dokunur (vardır).
Bir koyundan iki post çıkmaz.
Biri yer, biri bakar; kıyamet ondan kopar.
Bir insanı tanımak için ya alış veriş etmeli, ya yola gitmeli.
Bir günlük beylik, beyliktir.
Bir göz ağlarken öbür göz gülmez.
Bir evde düzen olunca düzenbaz olmaz.
Bir elin nesi var iki elin sesi var.
Bir (sağ) elinin verdiğini öbür (sol) elin görmesin.
Bir deli kuyuya bir taş atmış, kırk akıllı çıkaramamış.
Bir çöplükte iki horoz ötmez.
Bir bulutla kış olmaz (Bir çiçekle yaz gelmez).
Bir başa bir göz yeter.
Bir ahırda at da bulunur, eşek de.
Bir ağızdan çıkar bin ağıza yayılır.
Bir adamın adı çıkacağına canı çıksın.
Bir adama kırk gün deli desen deli olur.
Bin tasa (kaygı) bir borç ödemez.
Bin ölçüp bir biçmeli.
Bin nasihatten bir musibet yeğdir.
Bin merak bir borç ödemez.
Bin dost az, bir düşman çok.
Bin bilsen de bir bilene danış.
Bilmemek ayıp değil, sormamak (öğrenmemek) ayıp.
Bilinmedik aş ya karın ağrıtır, ya baş.
Bilen bilir, bilmeyen aslı var sanır.
Bıçak yarası geçer (onulur), dil yarası geçmez (onulmaz).
Bıçak sapını kesmez.
Bıçağı kestiren kendi yüzü suyu, insanı sevdiren kendi huyu.
Beterin beteri vardır.
Beş parmağın beşi bir değil (olmaz).
Besle kargayı, oysun gözünü.
Besle, büyük danayı; tanımasın anayı.
Beleş atın dişine (yaşına, yularına, dizginine) bakılmaz.
Belâ geliyorum demez.
Bedava sirke baldan tatlıdır.
Baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla.
Baş nereye giderse ayak da oraya gider.
Baş kes, yaş kesme.
Başını acemi berbere teslim eden, pamuğunu cebinde taşısın.
Baş dille tartılır.
Baş başa vermeyince taş yerinden kalkmaz.
Baş başa bağlı, baş da şeriata.
Başa gelmeyince bilinmez.
Başa gelen çekilir.
Baskısız (çivisiz) yongayı (tahtayı) yel (el) alır, sahipsiz tarlayı sel alır.
Baskın basanındır.
Bana dokunmayan yılan bin yaşasın.
Bana benden her ne olursa, başım rahat bulur dilim susarsa.
Bal tutan parmağını yalar.
Balta değmedik (girmedik) ağaç (orman) olmaz.
Balın olsun tek, sinek Bağdat’tan gelir.
Balık baştan kokar.
Balık baştan avlanır.
Balık ağa girdikten sonra aklı başına gelir.
Bal bal demekle ağız tatlanmaz.
Bakmakla usta olunsa, köpekler (kediler) kasap olurdu.
Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.
Bağlı koyun yerinde otlar.
Bağla atını, ısmarla Hakk’a.
Bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun (Bağda izin olsun, üzüm yemeye yüzün olsun).
Baca eğri de olsa duman doğru çıkar.
Baba malı tez tükenir, evlât gerek kazana.
Baba koruk (ekşi elma, erik) yer, oğlunun dişi kamaşır.
Az veren candan, çok veren maldan.
Az tamah çok ziyan getirir.
Az söyle, çok dinle.
Azıcık aşım, kaygısız (ağrısız) başım.
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
Aza demişler: “Nereye?”, “Çoğun yanına” demiş.
Ay ışığında ceviz silkilmez.
Ayıpsız yâr (dost) arayan, yârsız (dostsuz) kalır.
Ayı görmeden bayram etme.
Ayağı yürüten baştır.
Ayağını yorganına göre uzat.
Ayağını sıcak tut, başını serin; gönlünü ferah tut, düşünme derin.
Ayağa değmedik taş olmaz, başa gelmedik iş olmaz.
Avrat var ev yapar, avrat var ev yıkar.
Av avlayanın, kemer bağlayanın.
Ava giden avlanır.
Ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmaz.
At yiğidin yoldaşıdır.
At sahibine (biniciye) göre eşer (kişner).
At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.
At ölür, itlere bayram olur.
Atlasa kıl yapışmaz.
Atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmaz.
Atın ürkeği, yiğidin korkağı.
Atın ölümü arpadan olsun.
Atın bahtsızı arabaya düşer.
Atılan ok geri dönmez.
Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Ateşle barut bir yerde durmaz.
Ateş düştüğü yeri yakar.
At binicisini tanır (bilir).
At binenin (iş bilenin), kılıç kuşananın.
Atasını tanımayan Allah`ını tanımaz.
Atanın (babanın) sanatı oğula mirastır.
Ata eyer gerek, eyere er gerek.
At, adımına göre değil, adamına göre yürür.
Aş taşınca kepçeye paha olmaz.
Aşını, eşini, işini bil.
Âşık âlemi kör, dört yanını duvar sanır.
Âşığa Bağdat sorulmaz (ırak değildir).
Aslını inkâr eden (saklayan) haramzadedir.
Asil azmaz, bal kokmaz (kokarsa yağ kokar, çünkü aslı ayrandır).
Arslan yatağından (yattığı yerden) bellidir (belli olur).
Arpa eken buğday biçmez.
Arık öküze bıçak çalınmaz.
Arı, kızdıranı sokar.
Arı bal alacak çiçeği bilir.
Ar dünyası değil kâr dünyası.
Arabanın ön tekeri nereden geçerse arka tekeri de oradan geçer.
Araba ile tavşan avlanmaz.
Araba devrilince (teker kırılınca) yol gösteren çok olur.
Aptalın dostluğu köy görünceye kadar.
Aptal düğünden, çocuk oyundan usanmaz.
Aptal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır.
Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.
Ana gibi yâr, Bağdat gibi diyar olmaz.
Ana evlâdını atmış, yar başında tutmuş.
Aman diyene kılıç kalkmaz (Eğilen baş kesilmez).
Altı olur, yedi olur, hep Allah`ın dediği olur.
Altın yere düşmekle pul olmaz.
Altın eşik, gümüş eşiğe muhtaç olur.
Altın eli bıçak kesmez.
Altın anahtar her kapıyı açar.
Alma mazlumun âhını, çıkar âheste âheste.
Almadığın hayvanı kuyruğundan tutma.
Almadan vermek, Allah`a mahsus (yaraşır).
Allah uçamayan kuşa alçacık dal verir.
Allah`tan umut kesilmez.
Allah sağ eli sol ele muhtaç etmesin.
Allah sabırlı kulunu sever.
Allah kulunu kısmeti ile yaratır.
Allah`ın bildiği kuldan saklanmaz.
Allah gümüş kapıyı kaparsa altın kapıyı açar.
Allah doğrunun yardımcısıdır.
Allah dağına göre kar verir (verir kışı).
Allah bir kapıyı kapatırsa ötekini açar.
Al kaşağıyı gir ahıra, yarası (yağırı) olan gocunsun (gocunur).
Alışmış kudurmuştan beterdir.
Alet işler, el övünür.
Al elmaya taş atan çok olur.
Alçak yer yiğidi hor gösterir.
Alçak yerde yatma sel alır, yüksek yerde yatma yel alır.
Alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konar.
Alacakla verecek (borç) ödenmez.
Alacağın olsunda da alakargada olsun.
Akşamın hayrından sabahın şerri yeğdir (iyidir).
Akşama karşı gitme, tana karşı yatma.
Akraba (dost) ile ye, iç, alışveriş etme.
Aklına geleni işleme, her ağacı taşlama.
Akla gelmeyen başa gelir.
Ak koyunun kara kuzusu da olur.
Akıl yaşta değil baştadır.
Akılsız başın zahmetini (cezasını) ayaklar çeker.
Akıl para ile satılmaz.
Akıllıyı arkada tutma, akılsızı kılavuz etme.
Akıllı köprü arayıncaya dek deli suyu geçer.
Akıllı hırsız, şaşkın ev sahibini bastırır.
Akıllı düşman, akılsız dosttan hayırlıdır (Deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsu
Akıl kişiye (adama) sermayedir.
Akıl için tarik (yol) birdir.
Akıl akıldan üstündür.
Akan suya inanma, el oğluna güvenme.
Akar su çukurunu kendi kazar.
Akan su yosun (pislik) tutmaz.
Ak akçe kara gün içindir.
Akacak kan damarda durmaz.
Ahmak iti yol kocatır.
Ahmağa yüz, abdala söz vermeye gelmez.
Ahlatın (armudun) iyisini ayılar yer.
Ah alan onmaz.
Ağustosta gölge kovan, zemheride karnın ovar.
Ağrısız baş mezarda gerek (olur).
Ağlatan gülmez.
Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
Ağız yer, yüz utanır.
Ağır yongayı yel kaldırmaz.
Ağır taş batman döver (yerinden oynamaz).
Ağır ol, batman gelesin.
Ağır kazan geç kaynar.
Ağır giden yol alır, hızlı giden yolda kalır.
Ağılda oğlak doğsa ovada otu biter.
Ağaç yaş iken eğilir.
Ağaç yaprağı ile güzeldir (gürler).
Ağaç kökünden yıkılır.
Ağacı kurt, insanı dert yer.
Ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur.
Âdemoğlu (insanoğlu) çiğ süt emmiştir.
Adam olana bir söz yeter.
Adamını yere bakanından, suyun ağır (sessiz) akanından kork (sakın).
Adamın iyisi iş başında belli olur.
Adamın iyisi alış verişte belli olur.
Adamın (insanın) adı çıkacağına (çıkmaktansa) canı çıksın (çıkması yeğdir).
Adamak kolay, ödemek güçtür.
Adam ahbabından bellidir (Bana arkadaşını söyle sana kim olduğunu diyeyim).
Adama dayanma ölür, duvara (ağaca) dayanma yıkılır (kurur).
Adam adamı bir kere (defa) aldatır.
Adam adamdır, olmasa da pulu; eşek eşektir, olmasa da çulu.
Adam adam denmekle adam olmaz.
Adam adamdan korkmaz, utanır (hatır sayar).
Adam adama yük değil, can gövdeye mülk değil (Adam adama yük olmaz).
Adam adama her daim muhtaç (gerek olur).
Adalet ile zulüm bir yerde barınmaz.
Aç tokun yüzüne bakmakla doymaz.
Açtırma kutuyu, söyletme kötüyü.
Aç tavuk (düşünde) kendini buğday (arpa, darı) ambarında sanır (görür).
Aç ne yemez, tok ne demez.
Açma sırrını dostuna, o da söyler dostuna.
Aç kurt bile komşusunu dalamaz.
Açın karnı doyar, gözü doymaz.
Açın gözü ekmek teknesindedir (olur).
Açılan solar, ağlayan güler.
Açık yerde tepecik kendini dağ sanır.